Pazartesi , Mayıs 17 2021

Şefaat Yazıları (1): Şefaat Ne Demektir?

Şefâat kelimesi lügatta, “ çift, çiftlemek ve katmak ” gibi manalara gelen “şef’“ kökünden türemiştir.[1]el-Mu’cemu’l-Vasît isimli eserde شفع ş-f-a fiilinin إلي harf-i ceri ile kullanıldığında “bir kimseye bir işinde aracı olmak” manasına geldiği belirtilmiştir.[2]el-İsfehânî, şef’ kelimesini “bir şeyin kendi gibi olan bir şeye katılması” şeklinde tarif ettikten sonra şefâatin “bir kimsenin kendisine yardımcı olan ve onun adına talepte bulunan bir kişiye katılması” manasında olduğunu belirtir.[3]el-Cürcânî ise şefâati “suç işlemiş olan kimsenin affedilmesi yönünde talepte bulunmak” şeklinde tarif etmiştir.[4]

Daha vecîz olarak, “başkasından bir başkasına fayda sağlamasını istemek” şeklinde de tarif edilen şefâatin, kök manası olan “ katmak” ile alakası şöyledir ki; şefâat eden kişi sanki şefâat ettiği kişiyi kendisine katmıştır.[5]

Bir şefâat etme eyleminde dört madde vardır;

  1. Şâfi‘ veya şefî‘ ; şefâatçi/aracı olan kişidir.
  2. Meşfû‘un leh ; şâfi‘nin kendisi içi aracı olduğu kişidir.
  3. Meşfû‘un fîh ; şefâatin yapıldığı meseledir.
  4. Meşfû‘un ileyh ; şâfi‘nin kendisinden talepte bulunduğu kişidir.[6]

Şefâat kelimesinden türemiş olan “teşeffu‘” şefâatçi olmak manasına, “istişfâ‘”  bir kimseden şefâatçi/aracı olmasını talep etmek manasına,“teşfî‘” ise şefâati kabul etmek manasına gelir. Dolayısıyla “muşaffa‘” da şefâati kabul edilen kişiye söylenir.[7]

Kur’ân-ı Kerîm’de şefâat kelimesi iki âyette lügavî manada kullanılmıştır;

  1. مَنْ يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَهُ نَصِيبٌ مِنْهَا وَمَنْ يَشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَهُ كِفْلٌ مِنْهَا﴿Her kim güzel bir işte aracılık ederse (şefâat ederse), ona o işin sevabından bir pay vardır. Kim de kötü bir işte aracılık ederse, ona da o kötülükten bir pay vardır.” [8]
  • وَالشَّفْعِ وَالْوَتْر﴿Çifte ve teke and olsun” [9]

Istılahta ise şefâat, “günahkâr müminin affedilmesi, günahı olmayanların ise derecelerinin yükseltilmesi için izin verilen kimselerin Allah ﷻ nezdinde aracılık yapması” şeklinde tarif edilebileceği gibi,  “Allah’tan ﷻ, muhtaç olan bir kimseye fayda sağlamasını veya ondan zararı def’ etmesini istemek” şeklinde daha genel bir tarif de yapılmıştır.[10]


[1] İbn Manzûr, Lisânu’l-Arab, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Thk. Âmir Ahmed Haydar,  Beyrut 2009, VIII/217-218, İbn Fâris, Mu’cemu Mekâyîsi’l-Lugat, Dâru’l-Fikr, Thk. Abdusselam Muhammed Harun, Kahire 1979, III/201, el-Cevherî, es-Sıhâh, Dâru’l-İlim, Thk. Ahmed Abdulgafur Attar, Beyrut 1987, III/1238

[2] İbrahim Mustafa, Ahmed ez-Ziyât, Hâmid Abdulakdir, Muhammed en-Neccâr, el-Mu’cemu’l-Vasît,  Mektebetü’ş-Şurûki’d-Devliyye, Mısır 2011, Baskı: 5, s. 506

[3] er-Râgıb el-İsfehânî, el-Müfredât fî garîbi’l-Kur’ân, Dâru’l-Kalem, Thk. Safvan Adnan ed-Dâvidî, Beyrut 1412, Baskı: 1, s.457

[4] el-Curcânî, et-Ta’rîfât, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Thk. Muhammed Bâsil, Beyrut 2013, Baskı: 4, s.131

[5]  Fahruddîn er-Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb, Dâru’l-Fikr, Beyrut 2005, Baskı: 1, I/560

[6]  Kâdı Abdülcebbâr, Şerhu’l-Usûli’l-Hamse, Mektebet-ü Vehbe, Thk. Abdülkerîm Osman, Kâhire 1996, Baskı: 3, s. 688

[7] İbrahim Mustafa, Ahmed ez-Ziyât, Hâmid Abdulakdir, Muhammed en-Neccâr, a.g.e  s. 506

[8] Nisa, 85

[9] Fecr, 3

[10] Dr. Abdulkadir Mustafa Abdurrezzak el-Muhammedî, eş-Şefâat’ü fi’l-Hadîsi’n-Nebevî, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2005, Baskı: 1, s. 24

Hakkında MEŞİHAT

Dini soruların cevap kapısı. İslam'a dair tüm sorularınızı Whatsapp aracılığıyla bize sorabilir; arama kısmından sitemizdeki yüzlerce cevaba ulaşabilirsiniz.

Ayrıca Bakınız

Şefaati İnkâr Edenlerin Şüphelerine Cevaplar

Şefaati İnkâr Edenlerin Şüphelerine Cevap | Şefaat Yazıları (8)

Mu’tezile, şefaatin sadece tövbe etmiş cennetlik müminlere ait olduğunu ve büyük günah işleyen Müslümanlar için sabit olmadığı görüşünü savunmaktadır. Onların şefaati inkâr hususundaki bazı şüpheleri ve cevaplarını zikredelim:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir